Alumnireis Mexico: natuurpracht en cultuur

Een traditie van UGent-onderzoek in Mexico

In november 2023 trok een groep leergierige alumni naar Mexico. Professor Philippe De Maeyer en dr. Mario Hernandez, voorheen verbonden aan UNESCO Werelderfgoed en Mexicaans vrijwillig medewerker aan de UGent, waren de begeleiders van dienst. Waarom Mexico? Al meer dan 15 jaar voert de UGent onderzoek in Mexico in samenwerking met de Mexicaanse erfgoedautoriteiten. Dit geowetenschappelijk onderzoek ondersteunt erfgoedactiviteiten - inclusief duurzaam toerisme. 

De unieke aspecten van de reis: demonstraties van UGent-onderzoek ter plaatse; de rijke culturele aspecten van Mexico; de prachtige landschappen en de uitmuntende Maya archeologische sites. Meer dan voldoende stof voor een reisverslag, dus.

Twee dagen in het historisch centrum van Mexico-Stad

Vroeg in de ochtend, de eerste minuten van de wandeling in Mexico-Stad, en het avontuur begint al: de politie heeft de toegang tot het Zócalo, het centrale plein in Mexico-Stad afgesloten. Mario, met Mexicaanse vindingrijkheid, vertelt de politie dat ons hotel zich binnen het afgesloten gebied bevindt en de magische sesam werkt.

De groep kan genieten van de imposante koloniale kathedraal, de Azteekse Mayor Temple en een reeks koloniale en 19e-eeuwse merkwaardige gebouwen. Vele gebouwen – inclusief de kathedraal - tonen verzakkingsverschijnselen door de onstabiele ondergrond (de stad is immers gebouwd op moerassige gronden). Na een verfrissende drank ontdekken we iets verder in de Secretaría de Educación Pública de muurschilderingen van de beroemde Diego Rivera, de echtgenoot van Frida Kahlo.

Eén van de thema’s van de reis is Charlotte van België, gekend als Carlota in Mexico; ze is de dochter van Leopold I en gehuwd met aartshertog Maximiliaan van Oostenrijk, en kort (1864-1867) keizerin van Mexico. In het Castillo de Chapultepec (Werelderfgoedsite) bezoeken we de woonkamers van Carlota.

Na een wandeling in het Chapultepec stadspark vertrekken we naar het Museo Nacional de Antropologia e Historia. Bij aankomst staan we versteld bij het verbazingwekkende traditionele inheemse ritueel van de "Vliegers van Papantla", waarbij vier personen, vastgemaakt met een touw, in cirkels afdalen van een 40 meter hoge paal. waarbij ze het vliegen van de vogels van het tropische woud symbolisch voorstellen.

Het wereldberoemde Mexicaanse antropologisch museum dompelt ons onder in de buitengewone mix van oude culturen van de verschillende, uiterst geavanceerde, oude Mexicaanse beschavingen.

De gouden afsluiter in Mexico City is een receptie op de residentie van de Belgische Ambassadeur in Mexico. Tijdens dit evenement verzorgt de UGent een Mexicaans walking dinner. We laten Mexico-Stad achter ons als een groep van “dertig amigos”.

Twee dagen in Campeche

De hoofdstad van de staat Campeche, de stad Campeche (het centrum van de stad is ook een Werelderfgoedsite), is een kleine stad – ten minste vergeleken met Mexico-Stad. We kuieren rond langs kleurrijke huizen, kerken, een plein met muzikanten, typische restaurants ... 

Vanuit Campeche trekken we naar "Edzna", een Maya archeologische site. Daar hebben we de eer om er te worden rondgeleid door Antonio, de Mexicaanse onderzoeker met wie de UGent samenwerkt.

In Edzna hebben we de kans om volop foto’s te maken zonder gestoord te worden door honderden toeristen die selfies nemen. Een buitengewoon unieke ervaring in een extreem warm en vochtig klimaat.

We lunchen in een oude haciënda, omgebouwd tot een luxueus exclusief hotel, en dineren in een typisch restaurant in het centrum van Campeche waar alle rijke producten uit de biodiversiteit op tafel komen, getransformeerd door traditionele Mayahanden. Nadien verkennen we nog de kleurrijke markt van Campeche, met bekende en minder bekende vruchten.

Unieke ecosystemen van de mangroves

We bezoeken ook mangroves. Mangroves vormen een uniek wetland-ecosysteem. Ze zijn gevestigd in overstroombare zones waar land en zee elkaar raken, en bestaan uit boom- of struiksoorten die zich hebben aangepast aan leven in zout of brak water.  

Het schiereiland Yucatan heeft grote mangrovegebieden. De UGent heeft een eerste onderzoek uitgevoerd aan de hand van satellietbeelden om de uitbreiding van het gebied in kaart te brengen. We worden verwend met verschillende bereidingen van garnalen uit de mangrove van Campeche.

Tocht naar Uxmal

Op de route naar Uxmal hebben Philippe en Mario drie speciale stops ingepland. De eerste halte is "Hampolol", een onooglijk klein stadje waar een speciale brug werd gebouwd om het de koets van Carlota, die Campeche wilde bezoeken op haar tocht vanuit Merida, te vergemakkelijken.

De tweede halte is "Pomuch", waar moderne Maya's volgens een oude traditie hun doden koesteren. Een begraafplaats waar de skeletten blootliggen. De lokale bevolking houdt de skeletten schoon en kleedt hen in prachtige servetten met kleurrijk borduurwerk. Impressionant en bijzonder om getuige te zijn van de speciale band tussen de lokale bevolking en hun doden. 

Derde stop, "Bekal" waar de foutief genaamde "Panamahoeden" (Panamahoeden komen oorspronkelijk niet uit Panama) met de hand worden gemaakt. Na deze passage vinden we op hun verdere tocht vele Belgische amigos met kleurrijke hoeden uit "Bekal".

Uiteindelijk arriveren we in Uxmal in onze lodges in het midden van het tropische woud, nabij de ingang van de opmerkelijke archeologische site van Uxmal (Werelderfgoedsite).

Avonturen in Uxmal

Vroeg in de ochtend vertrekken we naar "Mucuyché". We bezoeken een oude "sisal hacienda". In de 20ste eeuw zal sisal echter steeds meer vervangen worden door kunstvezels wat de economische ondergang van de landbouw inzet.

Aansluitend gaan we zwemmen in een "cenote", zinkgaten in de kalkrijke ondergrond. Uitgedost met zwemvesten springen de alumni in het water. We zwemmen via een kanaal tussen de rotsen naar een grot, volledig donker, tussen stalagmieten en stalactieten.

Tijdens ons bezoek aan de archeologische site van Uxmal komen we meer te weten over de bijzondere Mayacultuur. Het imposante hoofdgebouw "El Adivino (waarzegger)" laat ons zien hoe prachtig de stad Uxmal geweest moet zijn. Philippe en Mario geven er de alumni uitleg over de onderzoeksprojecten van de UGent.

Om de reis af te sluiten, hebben we een avontuurlijk bezoek aan een nabijgelegen vergane plantage: aan boord van oldtimer Landrovers bezoeken we de plantage. Lokale dames bereiden de handgemaakte tortilla's. Luis, onze lokale gids, geeft uitleg over de verschillende vruchten en groenten van de plantage en de oude haciënda.

Het zonnige tot tropische Mexico is voorbij, het regenachtige en koude Vlaanderen verwacht ons thuis.